نحوه انجام سی تی آنژیو | آیا آنژیو قلب خطرناک است

آخرین به‌روزرسانی در 2026-04-28 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

سی تی آنژیوگرافی، یک تکنیک تصویربرداری پزشکی پیشرفته، دریچه‌ای نو به سوی بررسی دقیق عروق خونی در سراسر بدن گشوده است. این روش غیرتهاجمی با بهره‌گیری از قدرت اشعه ایکس و تزریق ماده حاجب، تصاویری سه‌بعدی و با جزئیات بالا از شریان‌ها و وریدها ارائه می‌دهد. سی تی آنژیو به پزشکان کمک می‌کند تا طیف وسیعی از اختلالات عروقی، از جمله تنگی و انسداد عروق، آنوریسم‌ها و ناهنجاری‌های مادرزادی را با دقت تشخیص داده و برای درمان مناسب برنامه‌ریزی کنند.کلینیک ویستان دارای متخصصان باتجربه نوار قلب (ECG)، اکوکاردیوگرافی، تست‌های استرس قلبی، آنژیوگرافی و سی‌تی آنژیوگرافی می باشد برای دریافت نوبت آنلاین و مشاوره بیشتر با شماره تماس 02191090775 تماس حاصل کنید.

نحوه انجام سی تی آنژیو

1. آماده‌سازی:
   • ممکن است از شما خواسته شود چند ساعت قبل از انجام سی تی آنژیو چیزی نخورید و فقط مایعات شفاف بنوشید.
   • در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید و هرگونه آلرژی، به ویژه آلرژی به ماده حاجب، به پزشک خود اطلاع دهید.
   • از شما خواسته می‌شود لباس‌های راحت بپوشید و هرگونه جواهرات یا اشیاء فلزی را درآورید.
   • ممکن است لازم باشد برای بررسی عملکرد کلیه، آزمایش خون بدهید.
   • اگر باردار هستید یا احتمال می‌دهید باردار باشید، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید.
2. در حین انجام سی تی آنژیو:
   • روی یک تخت باریک دراز می‌کشید که به داخل دستگاه سی تی اسکنر می‌رود. دستگاه سی تی اسکنر یک حلقه بزرگ دونات شکل است.
   • یک خط داخل وریدی (IV) در دست یا بازوی شما قرار داده می‌شود.
   • ماده حاجب از طریق IV تزریق می‌شود. ممکن است هنگام تزریق احساس گرما یا طعم فلزی در دهان خود داشته باشید.
   • در طول اسکن، تخت به آرامی حرکت می‌کند و دستگاه از زوایای مختلف عکس می‌گیرد.
   • تکنسین از اتاق دیگری شما را زیر نظر دارد و از طریق یک بلندگو با شما صحبت می‌کند.
   • از شما خواسته می‌شود در طول اسکن بی‌حرکت بمانید و ممکن است لازم باشد برای مدت کوتاهی نفس خود را حبس کنید تا تصاویر واضح‌تری به دست آید.
   • در برخی موارد، به خصوص برای سی تی آنژیو قلب، ممکن است داروهایی برای کاهش ضربان قلب به شما داده شود.
3. پس از انجام سی تی آنژیو:
   • پس از اتمام اسکن، IV برداشته می‌شود.
   • معمولاً می‌توانید بلافاصله به فعالیت‌های عادی خود بازگردید.
   • توصیه می‌شود مقدار زیادی مایعات بنوشید تا ماده حاجب از بدن شما دفع شود.
   • نتایج سی تی آنژیو توسط یک رادیولوژیست بررسی و به پزشک شما گزارش می‌شود. پزشک شما در مورد نتایج و مراحل بعدی با شما صحبت خواهد کرد.

این فرایند کلی انجام سی تی آنژیو است. جزئیات ممکن است بسته به ناحیه مورد بررسی و دستورالعمل‌های خاص مرکز تصویربرداری کمی متفاوت باشد. همیشه دستورالعمل‌های پزشک و تکنسین را به دقت دنبال کنید.

مراحل انجام سی تی آنژیو

1. آمادگی قبل از انجام سی تی آنژیو:

• مشاوره با پزشک: پزشک شما در مورد دلیل انجام سی تی آنژیو، نحوه انجام آن و خطرات و مزایای احتمالی آن با شما صحبت خواهد کرد. حتماً تمام سؤالات خود را بپرسید.
• سابقه پزشکی: پزشک شما در مورد سابقه پزشکی شما، از جمله آلرژی‌ها (به ویژه آلرژی به ماده حاجب یددار)، بیماری‌های کلیوی، دیابت، آسم و مشکلات قلبی سؤال خواهد کرد. همچنین در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید، از جمله داروهای بدون نسخه و مکمل‌های گیاهی، اطلاع دهید.
• ناشتایی: بسته به ناحیه مورد بررسی و پروتکل مرکز تصویربرداری، ممکن است از شما خواسته شود تا چند ساعت قبل از انجام سی تی آنژیو از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. معمولاً نوشیدن مایعات شفاف (مانند آب، آب سیب صاف یا چای بدون شیر و شکر) مجاز است. دستورالعمل‌های دقیق را از مرکز تصویربرداری دریافت کنید.
• آزمایش خون: برای ارزیابی عملکرد کلیه‌های شما، ممکن است قبل از انجام سی تی آنژیو آزمایش خون تجویز شود، زیرا کلیه‌ها نقش مهمی در دفع ماده حاجب دارند.
• داروها: در مورد مصرف داروهایتان با پزشک مشورت کنید. برخی داروها، به ویژه داروهای دیابت (مانند متفورمین)، ممکن است قبل از انجام سی تی آنژیو به طور موقت قطع شوند.
• لباس و اشیاء: در روز انجام سی تی آنژیو، لباس‌های راحت و بدون فلز بپوشید. از پوشیدن لباس‌هایی که دارای دکمه‌ها، زیپ‌ها یا گیره‌های فلزی هستند خودداری کنید. تمام جواهرات، عینک، سمعک و سایر اشیاء فلزی را درآورید.
• رضایت‌نامه: قبل از انجام سی تی آنژیو، از شما خواسته می‌شود یک فرم رضایت‌نامه را امضا کنید که نشان می‌دهد شما از روند انجام کار، خطرات و مزایای آن آگاه هستید.
• بارداری: اگر باردار هستید یا احتمال می‌دهید باردار باشید، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید، زیرا اشعه ایکس می‌تواند برای جنین مضر باشد.

2. مراحل انجام سی تی آنژیو:

• ورود و پذیرش: پس از ورود به مرکز تصویربرداری، مراحل پذیرش را طی خواهید کرد.
• آماده‌سازی نهایی: یک پرستار یا تکنسین شما را برای انجام سی تی آنژیو آماده می‌کند. ممکن است از شما خواسته شود لباس مخصوص بیمارستان بپوشید.
• قرار دادن آنژیوکت (IV Line): یک آنژیوکت (لوله باریک و انعطاف‌پذیر) در یکی از رگ‌های دست یا بازوی شما قرار داده می‌شود. این وسیله برای تزریق ماده حاجب استفاده خواهد شد.
• قرارگیری روی تخت: شما روی یک تخت باریک دراز می‌کشید که به آرامی به داخل دستگاه سی تی اسکنر حرکت می‌کند. دستگاه سی تی اسکنر یک حلقه بزرگ با یک سوراخ در وسط است. ممکن است از بالشتک یا نگهدارنده برای قرارگیری راحت‌تر و ثابت ماندن شما استفاده شود.
• تزریق ماده حاجب: هنگامی که شما در موقعیت مناسب قرار گرفتید، تکنسین از طریق آنژیوکت، ماده حاجب را به داخل جریان خون شما تزریق می‌کند. این ماده به طور موقت عروق خونی شما را برجسته‌تر می‌کند و امکان مشاهده بهتر آن‌ها در تصاویر سی تی اسکن را فراهم می‌سازد. در حین تزریق، ممکن است احساس گرما، گرگرفتگی یا طعم فلزی در دهان خود داشته باشید که معمولاً کوتاه مدت است.
• تصویربرداری: در طول اسکن، تخت به آرامی حرکت می‌کند و دستگاه سی تی اسکنر از زوایای مختلف تصاویری از ناحیه مورد نظر بدن شما تهیه می‌کند. شما باید در طول تصویربرداری کاملاً بی‌حرکت بمانید، زیرا هرگونه حرکت می‌تواند باعث تار شدن تصاویر شود. ممکن است تکنسین از طریق بلندگو با شما صحبت کند و از شما بخواهد برای چند ثانیه نفس خود را حبس کنید تا تصاویر واضح‌تری به دست آید.
• مدت زمان اسکن: مدت زمان انجام سی تی آنژیو بسته به ناحیه مورد بررسی و پروتکل مرکز تصویربرداری متفاوت است، اما معمولاً بین 15 تا 30 دقیقه طول می‌کشد.

3. پس از انجام سی تی آنژیو:

• برداشتن آنژیوکت: پس از اتمام تصویربرداری، آنژیوکت از دست یا بازوی شما برداشته می‌شود و محل آن با یک باند پوشانده می‌شود.
• استراحت کوتاه: ممکن است برای مدت کوتاهی در مرکز تصویربرداری تحت نظر باشید تا از عدم بروز واکنش آلرژیک به ماده حاجب اطمینان حاصل شود.
• نوشیدن مایعات: توصیه می‌شود پس از انجام سی تی آنژیو مقدار زیادی مایعات بنوشید تا به دفع سریع‌تر ماده حاجب از طریق کلیه‌ها کمک شود.
• فعالیت‌های عادی: معمولاً می‌توانید بلافاصله پس از انجام سی تی آنژیو به فعالیت‌های عادی خود بازگردید، مگر اینکه پزشک دستورالعمل‌های دیگری داده باشد.
• بررسی نتایج: تصاویر سی تی آنژیو توسط یک رادیولوژیست متخصص بررسی و تفسیر می‌شوند. گزارش رادیولوژیست به پزشک شما ارسال خواهد شد.
• پیگیری: پزشک شما در مورد نتایج سی تی آنژیو با شما صحبت خواهد کرد و در صورت لزوم، برنامه‌های درمانی یا اقدامات بعدی را تعیین خواهد کرد.

CTA is a quick and non-invasive method of identifying dissections and can show the extent of the disease and if there is leakage

سی تی اسکن (CTA) روشی سریع و غیرتهاجمی برای شناسایی پارگی‌ها است و می‌تواند وسعت بیماری و وجود نشتی را نشان دهد

به نقل از سایت wikipedia

مدت زمان آنژیو

مدت زمان انجام سی تی آنژیو بسته به ناحیه مورد بررسی و پروتکل مرکز تصویربرداری متفاوت است، اما به طور کلی می‌توان گفت:

• کل فرایند (از آماده‌سازی تا پایان اسکن): معمولاً بین 15 تا 30 دقیقه طول می‌کشد.
• خود اسکن: زمان تصویربرداری واقعی معمولاً بسیار کوتاه است و ممکن است فقط چند دقیقه طول بکشد.

به این نکته توجه داشته باشید که زمان ذکر شده، مدت زمانی است که شما در دستگاه سی تی اسکن قرار دارید. زمان آماده‌سازی قبل از اسکن (مانند تعویض لباس و قرار دادن آنژیوکت) و زمان کوتاهی که ممکن است پس از اسکن برای اطمینان از عدم بروز واکنش آلرژیک به ماده حاجب در مرکز بمانید، به این زمان اضافه می‌شود.

مزایا و عوارض سی تی آنژیوگرافی (CTA)

مزایا	عوارض
غیرتهاجمی: نیازی به وارد کردن کاتتر به داخل رگ نیست.	واکنش آلرژیک به ماده حاجب: به‌ویژه در افراد حساس به ید.
سرعت بالا: در مدت زمان کوتاه (حدود ۳۰-۶۰ دقیقه) انجام می‌شود.	آسیب کلیوی: در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا مشکلات کلیوی.
تصاویر دقیق: اطلاعات دقیق از رگ‌های کرونری و سایر عروق.	قرارگیری در معرض پرتو: به دلیل استفاده از اشعه ایکس.
کمتر تهاجمی از آنژیوگرافی سنتی: نیازی به کاتتر قلبی نیست.	احساس گرما یا طعم فلزی: هنگام تزریق ماده حاجب.
تشخیص سریع انسداد و ناهنجاری‌ها: مانند تنگی، آمبولی یا آنوریسم.	تهوع و استفراغ: به‌خصوص هنگام تزریق سریع ماده حاجب.
کاربرد چندمنظوره: ارزیابی رگ‌های کرونری، آئورت، عروق مغزی و شریان‌های اندام‌ها.	خطر ایجاد لخته خون: به ندرت، ممکن است در محل کاتتر رخ دهد.
کم‌خطرتر از آنژیوگرافی تهاجمی: بدون نیاز به بستری شدن.	تنگی نفس یا کهیر: در صورت واکنش آلرژیک شدید به ماده حاجب.

آیا آنژیو قلب خطرناک است

1. احتمال وقوع عوارض جدی بسیار پایین است:

• در مراکز مجهز و با تجربه، احتمال بروز عوارض جدی مانند سکته قلبی یا مغزی، آسیب شدید به عروق، یا مرگ بسیار نادر است.
• پیشرفت‌های تکنولوژی و تجربه پزشکان، ایمنی این روش را به طور قابل توجهی افزایش داده است.

2. خطرات بیشتر مربوط به شرایط خاص بیمار است:

• افراد مسن: ممکن است به دلیل ضعف عمومی و وجود بیماری‌های زمینه‌ای بیشتر در معرض خطر عوارض باشند.
• افراد با بیماری‌های زمینه‌ای: وجود بیماری‌هایی مانند نارسایی کلیوی، دیابت کنترل نشده، یا بیماری‌های عروقی پیشرفته می‌تواند احتمال بروز عوارض را افزایش دهد.
• افراد با آلرژی به ماده حاجب: واکنش‌های آلرژیک، هرچند معمولاً قابل کنترل هستند، می‌توانند در موارد نادر شدید باشند.

3. مزایای آنژیوگرافی قلب اغلب از خطرات آن بیشتر است:

• آنژیوگرافی قلب یک روش بسیار دقیق برای تشخیص تنگی یا انسداد عروق کرونر قلب است، که علت اصلی بسیاری از مشکلات قلبی مانند آنژین صدری و سکته قلبی است.
• نتایج آنژیوگرافی به پزشکان کمک می‌کند تا بهترین روش درمانی (مانند دارو، آنژیوپلاستی، یا جراحی بای‌پس) را برای بیمار انتخاب کنند.
• تشخیص و درمان به موقع بیماری‌های عروق کرونر می‌تواند از بروز عوارض جدی و مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی جلوگیری کند.

4. مقایسه با سایر روش‌های تشخیصی و درمانی:

• در مقایسه با جراحی قلب باز، آنژیوگرافی یک روش کم تهاجمی‌تر با دوره نقاهت کوتاه‌تر و خطرات کمتری است.
• در مقایسه با برخی روش‌های تشخیصی غیرتهاجمی، آنژیوگرافی اطلاعات بسیار دقیق‌تری در مورد وضعیت عروق کرونر ارائه می‌دهد.

در نهایت:

اگر پزشک شما انجام آنژیوگرافی قلب را توصیه کرده است، به این دلیل است که مزایای بالقوه آن در تشخیص و درمان بیماری قلبی شما به احتمال زیاد از خطرات احتمالی آن بیشتر است. قبل از انجام آن، حتماً با پزشک خود در مورد تمام نگرانی‌ها و سؤالات خود صحبت کنید تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید. پزشک شما با در نظر گرفتن وضعیت سلامت شما، بهترین ارزیابی را از میزان خطرناک بودن این روش برای شما خواهد داشت.

چه عواملی خطر عوارض را افزایش می‌دهند؟

عوامل متعددی می‌توانند خطر بروز عوارض در طی یا پس از آنژیوگرافی قلب را افزایش دهند. این عوامل معمولاً مربوط به وضعیت سلامت کلی بیمار و شرایط خاص او هستند. مهم‌ترین این عوامل عبارتند از:

• سن بالا: افراد مسن به دلیل احتمال بیشتر وجود بیماری‌های زمینه‌ای و ضعف عمومی بدن، ممکن است بیشتر در معرض خطر عوارض قرار بگیرند.
• سابقه بیماری‌های کلیوی: کلیه‌ها نقش مهمی در دفع ماده حاجب دارند. وجود مشکلات کلیوی می‌تواند خطر آسیب بیشتر به کلیه‌ها پس از تزریق ماده حاجب را افزایش دهد. در این موارد، پزشک ممکن است اقدامات پیشگیرانه‌ای مانند هیدراتاسیون قبل و بعد از عمل را در نظر بگیرد.
• دیابت: افراد مبتلا به دیابت، به ویژه اگر دیابت به خوبی کنترل نشده باشد، ممکن است بیشتر در معرض خطر آسیب کلیوی ناشی از ماده حاجب و همچنین عفونت در محل ورود کاتتر قرار بگیرند.
• نارسایی قلبی: ضعف عملکرد قلب می‌تواند توانایی بدن در مقابله با استرس ناشی از آنژیوگرافی و ماده حاجب را کاهش دهد.
• بیماری‌های عروقی پیشرفته (غیر از عروق کرونر): وجود مشکلات عروقی در سایر نقاط بدن می‌تواند نشان‌دهنده ضعف عمومی سیستم عروقی باشد و خطر آسیب به عروق در حین آنژیوگرافی را افزایش دهد.
• واکنش آلرژیک قبلی به ماده حاجب یددار: افرادی که سابقه واکنش آلرژیک به ماده حاجب مورد استفاده در سی تی اسکن یا آنژیوگرافی داشته‌اند، بیشتر در معرض خطر واکنش مجدد قرار دارند. در این موارد، ممکن است از داروهای پیشگیرانه قبل از آنژیوگرافی استفاده شود یا ماده حاجب جایگزین در نظر گرفته شود.
• آسم یا سایر بیماری‌های تنفسی: این شرایط می‌توانند خطر واکنش‌های آلرژیک را افزایش دهند.
• کم‌آبی (دهیدراتاسیون): کمبود آب در بدن می‌تواند خطر آسیب کلیوی ناشی از ماده حاجب را افزایش دهد. به همین دلیل، معمولاً توصیه می‌شود قبل و بعد از آنژیوگرافی مایعات کافی مصرف شود.
• چاقی: در برخی موارد، چاقی می‌تواند انجام دقیق آنژیوگرافی را دشوارتر کند و احتمال بروز برخی عوارض را افزایش دهد.
• شدت بیماری قلبی: وضعیت حاد و ناپایدار بیماری قلبی می‌تواند خطر عوارض را در حین آنژیوگرافی افزایش دهد.
• مشکلات انعقادی خون: وجود اختلالات خونریزی‌دهنده می‌تواند خطر خونریزی در محل ورود کاتتر را افزایش دهد.

پزشک قبل از انجام آنژیوگرافی، سابقه پزشکی شما را به دقت بررسی می‌کند تا عوامل خطر احتمالی را شناسایی کرده و اقدامات لازم برای کاهش این خطرات را در نظر بگیرد. در صورت داشتن هر یک از این شرایط، حتماً آن را با پزشک خود در میان بگذارید.

چه بیمارانی باید آنژیو کنند

آنژیوگرافی قلب معمولاً برای بیمارانی توصیه می‌شود که علائم یا نشانه‌هایی از مشکلات قلبی عروقی دارند یا در معرض خطر بالای ابتلا به این بیماری‌ها هستند. در اینجا برخی از شایع‌ترین مواردی که ممکن است پزشک انجام آنژیوگرافی قلب را توصیه کند آورده شده است:

علائم و نشانه‌های بیماری عروق کرونر (CAD):

• درد قفسه سینه (آنژین صدری): احساس فشار، سنگینی، سوزش، تنگی یا درد در قفسه سینه که ممکن است به بازو، گردن، فک یا پشت انتشار یابد. این علامت معمولاً در هنگام فعالیت بدنی یا استرس رخ می‌دهد و با استراحت بهبود می‌یابد.
• تنگی نفس: احساس کمبود هوا، به خصوص در هنگام فعالیت.
• خستگی غیرمعمول: احساس ضعف و خستگی بیش از حد بدون دلیل مشخص.
• تپش قلب: احساس ضربان قلب نامنظم، سریع یا کوبنده.
• سرگیجه یا سبکی سر.
• حالت تهوع یا سوء هاضمه.
• عرق سرد.

شرایط و نتایج آزمایشگاهی:

• نتایج غیرطبیعی تست استرس (تست ورزش): اگر در تست ورزش علائمی از کاهش خونرسانی به قلب مشاهده شود.
• تغییرات غیرطبیعی در نوار قلب (ECG): که نشان دهنده مشکلات قلبی باشد.
• پس از حمله قلبی: برای تشخیص محل و میزان گرفتگی عروق و تعیین بهترین روش درمانی.
• نارسایی قلبی: برای بررسی علت نارسایی و احتمال وجود بیماری عروق کرونر.

سایر موارد:

• بررسی قبل از جراحی قلب: در بیمارانی که نیاز به جراحی‌های دیگر قلبی مانند تعویض دریچه دارند، ممکن است برای ارزیابی وضعیت عروق کرونر قبل از عمل آنژیوگرافی انجام شود.
• بیماری‌های مادرزادی قلب: در برخی موارد برای تشخیص و ارزیابی ناهنجاری‌های مادرزادی عروق قلبی.
• درد قفسه سینه جدید یا رو به افزایش: به خصوص اگر با علائم دیگری همراه باشد.
• درد در فک، بازو، دست یا پشت: که با علل دیگر قابل توضیح نباشد و پزشک احتمال منشاء قلبی بدهد.

موارد اورژانسی:

• در موارد حمله قلبی حاد، آنژیوگرافی اورژانسی برای باز کردن سریع عروق مسدود شده و نجات عضله قلب انجام می‌شود.

تصمیم نهایی برای انجام آنژیوگرافی قلب توسط پزشک متخصص قلب و عروق و بر اساس ارزیابی دقیق وضعیت بیمار، علائم، سابقه پزشکی و نتایج سایر آزمایش‌ها گرفته می‌شود.

کدام درد قلب خطرناک است

درد قلب می‌تواند علت‌های زیادی داشته باشد، اما برخی از آن‌ها واقعاً خطرناک‌اند و نیاز به توجه فوری پزشکی دارند. در ادامه به چند ویژگی کدام درد قلبی خطرناک است می پردازیم

---

ویژگی‌های درد قلبی خطرناک:

1. فشار یا سنگینی در قفسه سینه
   • احساس فشرده شدن یا له شدن وسط سینه، که ممکن است به بازو، گردن، فک، پشت یا معده منتشر شود.
2. دردی که بیش از چند دقیقه طول می‌کشد یا رفت و برگشتی است
3. همراهی با علائم دیگر:
   • تنگی نفس
   • تعریق سرد
   • تهوع یا استفراغ
   • احساس سبکی سر یا بی‌هوشی
   • ضعف ناگهانی
4. شروع ناگهانی هنگام فعالیت یا استرس
5. عدم بهبود با استراحت یا داروهای معمولی مثل آنتی‌اسید

---

برخی علل خطرناک درد قلب:

• حمله قلبی (سکته قلبی – MI)
• آنژین ناپایدار
• پارگی آئورت (Aortic dissection)
• آمبولی ریوی (لخته خون در ریه)
• پریکاردیت حاد (التهاب پرده اطراف قلب)

---

چه زمانی فوراً باید به اورژانس مراجعه کرد؟

اگر درد سینه‌ای دارید که:

• با علائم بالا همراه است
• در حال استراحت هم ادامه دارد
• شدت آن زیاد است یا با استرس یا فعالیت بدتر می‌شود
• سابقه بیماری قلبی دارید