عوارض اسکن هسته ای استخوان |مراحل انجام اسکن هسته ای استخوان

آخرین به‌روزرسانی در 2026-02-19 توسط گروه پزشکی ایمان

اسکن هسته ای استخوان یکی از روش‌های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که به منظور تشخیص بیماری‌ها و ناهنجاری‌های استخوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش با تزریق مواد رادیواکتیو به بدن انجام شده و با استفاده از دوربین‌های خاص، تصاویر دقیق از ساختار و عملکرد استخوان‌ها تهیه می‌شود. علی‌رغم دقت بالا و کاربرد گسترده این روش، نگرانی‌هایی در مورد عوارض احتمالی آن وجود دارد. آگاهی از این عوارض می‌تواند به بیماران در تصمیم‌گیری بهتر و آگاهی از مراقبت‌های پس از انجام اسکن کمک کند.

اسکن هسته ای استخوان یک روش تصویربرداری پزشکی است که از مواد رادیواکتیو برای بررسی مشکلات استخوانی استفاده می‌کند. این روش معمولاً ایمن است، اما مانند هر روش تصویربرداری با مواد رادیواکتیو، ممکن است برخی عوارض جانبی داشته باشد:

عوارض اسکن هسته ای استخوان:

1. واکنش آلرژیک به مواد رادیواکتیو:
   • بسیار نادر است، اما برخی افراد ممکن است به رادیودارو حساسیت نشان دهند (مانند کهیر، خارش یا تنگی نفس).
2. قرارگیری در معرض تشعشع:
   • میزان تشعشع دریافتی کم است و معمولاً خطر جدی ندارد، اما برای زنان باردار و شیرده توصیه نمی‌شود.
   • در صورت نیاز به تکرار اسکن در فاصله زمانی کوتاه، باید با پزشک مشورت شود.
3. درد یا تورم در محل تزریق:
   • گاهی اوقات ممکن است در محل تزریق مواد رادیواکتیو، کمی قرمزی یا تورم ایجاد شود.
4. مشکلات کلیوی (در صورت نارسایی قبلی):
   • در افرادی که مشکلات کلیوی دارند، دفع مواد رادیواکتیو ممکن است طولانی‌تر باشد.
5. تداخل با دیگر آزمایش‌ها:
   • ممکن است برخی آزمایش‌ها بعد از اسکن به دلیل وجود مواد رادیواکتیو دقت کمتری داشته باشند.

مراقبت‌های بعد از اسکن هسته ای استخوان

1. افزایش مصرف مایعات:
   • پس از انجام اسکن، توصیه می‌شود مقدار زیادی آب بنوشید (حداقل ۸ لیوان در ۲۴ ساعت).
   • این کار به دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو از بدن کمک می‌کند.
2. استراحت کافی:
   • معمولاً پس از اسکن نیازی به استراحت طولانی نیست، اما اگر احساس خستگی کردید، بهتر است استراحت کنید.
3. رعایت بهداشت در توالت:
   • مواد رادیواکتیو از طریق ادرار دفع می‌شوند؛ بنابراین پس از استفاده از سرویس بهداشتی، دست‌ها را کاملاً بشویید.
   • برای اطمینان بیشتر، از سیفون دوبار استفاده کنید.
4. محدود کردن تماس با دیگران:
   • به‌ویژه از تماس نزدیک با کودکان، نوزادان و زنان باردار به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت خودداری کنید.
   • این احتیاط به دلیل دفع مواد رادیواکتیو از طریق تعریق یا ادرار است.
5. پیگیری نتایج:
   • معمولاً نتایج اسکن هسته‌ای استخوان طی چند روز آماده می‌شود.
   • در صورت مشاهده علائمی مانند تورم، قرمزی یا درد شدید در محل تزریق، به پزشک مراجعه کنید.
6. فعالیت‌های روزمره:
   • بیشتر افراد می‌توانند بلافاصله به فعالیت‌های معمول خود بازگردند، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.

نکات تکمیلی:

• اگر باردار هستید یا به کودک شیر می‌دهید، حتماً پزشک خود را مطلع کنید.
• در صورت بروز علائم غیرمعمول (مانند کهیر، تنگی نفس یا تورم شدید)، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

A bone scan is a specialized radiology procedure used to examine the various bones of the skeleton. It is done to identify areas of physical and chemical changes in bone.

اسکن استخوان یک روش رادیولوژی تخصصی است که برای بررسی استخوان‌های مختلف اسکلت بدن استفاده می‌شود. این کار برای شناسایی نواحی تغییرات فیزیکی و شیمیایی در استخوان انجام می‌شود.

به نقل از سایت hopkinsmedicine

موارد انجام اسکن هسته ای استخوان

اسکن هسته ای استخوان زمانی انجام می‌شود که پزشک بخواهد تغییرات غیرطبیعی در ساختار یا متابولیسم استخوان‌ها را بررسی کند. این روش به‌ویژه در شرایط زیر توصیه می‌شود:

---

۱. تشخیص ضایعات استخوانی:

• سرطان استخوان: برای تشخیص تومورهای اولیه یا متاستازهای استخوانی (سرطان‌های دیگر که به استخوان گسترش یافته‌اند).
• تشخیص عود سرطان: در بیمارانی که سابقه سرطان دارند و دچار درد استخوانی یا افزایش نشانگرهای توموری هستند.

---

۲. بررسی آسیب‌های استخوانی:

• شکستگی‌های پنهان: مانند شکستگی‌های ریز (استرسی) که در عکس رادیولوژی معمولی مشخص نیستند.
• آسیب‌های ورزشی: تشخیص شکستگی‌های ناشی از فشار یا استرس.

---

۳. بررسی بیماری‌های متابولیک استخوان:

• استئومیلیت (عفونت استخوان): برای تشخیص و تعیین شدت عفونت.
• بیماری پاژه: بررسی تغییرات متابولیک ناشی از این بیماری.
• نکروز آواسکولار: برای تشخیص مرگ بافت استخوانی به دلیل کمبود خون‌رسانی.

---

۴. ارزیابی دردهای استخوانی ناشناخته:

• هنگامی که دردهای مزمن استخوانی وجود دارد و سایر روش‌های تصویربرداری، علت را مشخص نکرده‌اند.

---

۵. پیگیری درمان:

• ارزیابی پاسخ به درمان: برای بررسی تأثیر درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی بر متاستازهای استخوانی.

---

۶. تشخیص آرتروز یا التهاب مفاصل:

• به‌ویژه زمانی که درد شدید و ناشناخته‌ای در مفاصل وجود دارد.
• بررسی آرتریت روماتوئید یا سایر بیماری‌های التهابی مفاصل.

---

چه کسانی نباید این اسکن هسته ای را انجام دهند؟

گروه افراد	توضیحات	دلیل منع اسکن
زنان باردار	افرادی که در دوران بارداری هستند	خطرات احتمالی برای جنین به دلیل تشعشعات رادیواکتیو
زنان شیرده	مادرانی که به نوزاد خود شیر می‌دهند	احتمال دفع مواد رادیواکتیو از طریق شیر مادر
افراد دارای حساسیت به رادیودارو	کسانی که سابقه واکنش آلرژیک به مواد رادیواکتیو دارند	احتمال بروز واکنش‌های آلرژیک شدید
بیماران با مشکلات کلیوی شدید	افراد دارای نارسایی یا اختلالات حاد کلیوی	مشکل در دفع مواد رادیواکتیو از بدن
افرادی که اخیراً اسکن هسته ای داشته‌اند	بیمارانی که در مدت کوتاهی اسکن مشابهی انجام داده‌اند	تجمع مواد رادیواکتیو در بدن
کودکان (مگر با تشخیص پزشک)	در صورت عدم ضرورت پزشکی	حساسیت بیشتر به تشعشعات رادیواکتیو

نکات مهم قبل از انجام اسکن هسته ای استخوان

۱. اطلاع‌رسانی به پزشک:

• بارداری یا شیردهی: حتماً به پزشک بگویید؛ زیرا ممکن است روش‌های جایگزین توصیه شود.
• حساسیت به داروها: در صورت داشتن آلرژی به مواد رادیواکتیو یا داروهای مشابه، پزشک را مطلع کنید.
• بیماری‌های کلیوی: چون مواد رادیواکتیو از طریق کلیه دفع می‌شود، داشتن نارسایی کلیوی باید گزارش شود.
• سابقه آزمایش‌های رادیولوژیک اخیر: اگر به‌تازگی سی‌تی‌اسکن یا اسکن هسته‌ای انجام داده‌اید، اطلاع دهید.

---

۲. آماده‌سازی قبل از اسکن:

• ناشتا بودن: معمولاً نیاز به ناشتا بودن نیست، اما پزشک ممکن است در برخی موارد خاص توصیه کند.
• مصرف مایعات: نوشیدن آب فراوان قبل از اسکن توصیه می‌شود تا به دفع سریع‌تر مواد کمک کند.
• لباس راحت: بهتر است لباس‌های بدون فلز (مانند زیپ و دکمه فلزی) بپوشید.
• حذف زیورآلات: جواهرات و اشیای فلزی را قبل از ورود به اتاق اسکن درآورید.

---

۳. مصرف داروها:

• ادامه مصرف داروها: بیشتر داروها مشکلی ایجاد نمی‌کنند، اما داروهای خاص (مانند مکمل‌های کلسیم) ممکن است نیاز به قطع موقت داشته باشند.
• مشاوره با پزشک: در مورد داروهای مصرفی خود از پزشک راهنمایی بگیرید.

---

۴. نکات حین اسکن هسته ای:

• آرامش داشتن: اسکن حدود ۲ تا ۴ ساعت طول می‌کشد. در این مدت می‌توانید کتاب یا مجله همراه داشته باشید.
• حرکت نکردن: هنگام انجام تصویربرداری باید کاملاً بی‌حرکت بمانید.
• آماده‌سازی اولیه: ماده رادیواکتیو به صورت تزریقی وارد بدن می‌شود. ممکن است کمی درد یا سوزش در محل تزریق احساس کنید.

---

۵. اقدامات پس از اسکن هسته ای:

• نوشیدن آب زیاد به دفع سریع‌تر مواد کمک می‌کند.
• از تماس نزدیک با زنان باردار و کودکان تا ۲۴ ساعت خودداری کنید.

چه بیمارهایی با اسکن هسته ای استخوان تشخیص داده می شود

اسکن هسته ای استخوان یک روش تصویربرداری پزشکی است که از مواد رادیواکتیو برای بررسی مشکلات استخوان‌ها استفاده می‌کند. این اسکن می‌تواند طیف وسیعی از بیماری‌ها و اختلالات استخوانی را تشخیص دهد، از جمله:

1. بیماری‌های متابولیک استخوان:

• استئوپروز (پوکی استخوان)
• استئومالاسی (نرمی استخوان)
• بیماری پاژه

2. آسیب‌ها و ضربه‌های استخوانی:

• شکستگی‌های پنهان یا استرسی
• التهاب استخوان (استئومیلیت)
• آسیب‌های ورزشی

3. تومورها و بدخیمی‌ها:

• سرطان‌های اولیه استخوان (مانند استئوسارکوم)
• متاستازهای استخوانی (مانند سرطانی که از پروستات یا پستان به استخوان منتشر شده است)

4. مشکلات مفصلی و التهابی:

• آرتریت روماتوئید
• آرتروز
• ساکروایلیت (التهاب مفصل ساکروایلیاک)

5. عفونت‌ها:

• عفونت‌های استخوانی (استئومیلیت)
• عفونت‌های مفصلی (آرتریت سپتیک)

6. بیماری‌های مادرزادی و ساختاری:

• دیسپلازی‌های استخوانی
• آسیب‌های ناشی از کم‌خونی داسی شکل

7. شرایط ناشناخته و دردهای استخوانی:

• بررسی منبع درد استخوانی با علت نامشخص
• نکروز آواسکولار (مرگ بافت استخوانی به دلیل کاهش خون‌رسانی)

مراحل انجام اسکن هسته ای استخوان

۱. آماده‌سازی بیمار:

• پزشک درباره وضعیت سلامت، داروها و آلرژی‌های بیمار سوال می‌کند.
• نیازی به ناشتایی نیست، اما هیدراته بودن (نوشیدن آب کافی) توصیه می‌شود.
• گاهی قبل از اسکن، باید جواهرات و اشیای فلزی از بدن خارج شوند.

---

۲. تزریق ماده رادیواکتیو:

• ماده رادیواکتیو (معمولاً تکنسیوم-۹۹m) به داخل ورید تزریق می‌شود.
• این ماده توسط بافت استخوانی جذب شده و به ویژه در مناطق دارای فعالیت متابولیک بالا تجمع می‌یابد.
• تزریق معمولاً در بازو انجام می‌شود.

---

۳. دوره انتظار:

• پس از تزریق، باید چند ساعت (معمولاً ۲ تا ۴ ساعت) صبر کنید تا ماده رادیواکتیو به استخوان‌ها برسد.
• در این مدت، نوشیدن مایعات فراوان توصیه می‌شود تا ماده اضافی از طریق ادرار دفع شود.
• بیمار می‌تواند در این فاصله از کلینیک خارج شود یا در سالن انتظار بماند.

---

۴. انجام اسکن:

• بیمار روی تخت مخصوص دستگاه اسکن (دوربین گاما) دراز می‌کشد.
• دوربین به‌آرامی در اطراف بدن حرکت می‌کند و تصاویر سه‌بعدی از استخوان‌ها تهیه می‌کند.
• اسکن حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد.
• بیمار باید در طول اسکن بی‌حرکت بماند.

---

۵. پس از اسکن:

• پس از پایان اسکن هسته ای، بیمار می‌تواند فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرد.
• نوشیدن آب بیشتر به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو کمک می‌کند.

---

۶. تحلیل نتایج:

• رادیولوژیست تصاویر اسکن هسته ای را بررسی کرده و گزارش تهیه می‌کند.
• مناطق با فعالیت غیرعادی به صورت نقاط پررنگ (Hot Spots) یا کم‌رنگ (Cold Spots) ظاهر می‌شوند.
• پزشک بر اساس نتایج، تشخیص دقیق و برنامه درمانی را ارائه می‌دهد.

موارد مهم بعد از انجام اسکن هسته ای استخوان

۱. مصرف مایعات زیاد:

• برای دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو از بدن، حداقل ۸ لیوان آب در روز بنوشید.
• ادرار کردن مکرر به پاک‌سازی بدن کمک می‌کند.

---

۲. رعایت بهداشت فردی:

• دست‌ها را بعد از دستشویی به‌خوبی بشویید تا از باقی‌ماندن مواد رادیواکتیو جلوگیری شود.
• در صورت نشت ادرار یا عرق، محل را به‌خوبی تمیز کنید.

---

۳. محدود کردن تماس با دیگران:

• به‌ویژه زنان باردار و کودکان تا ۲۴ ساعت پس از اسکن از تماس نزدیک با بیمار خودداری کنند.
• فاصله حدود یک متر از دیگران را رعایت کنید.

---

۴. بررسی علائم غیرعادی:

• در صورت بروز علائم مانند تهوع، استفراغ، سرگیجه، یا واکنش‌های پوستی، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
• این علائم نادر است اما ممکن است در برخی افراد رخ دهد.

---

۵. بازگشت به فعالیت‌های عادی:

• معمولاً می‌توانید بلافاصله پس از اسکن به فعالیت‌های روزمره بازگردید.
• در صورت احساس ضعف یا خستگی، استراحت کنید.

---

۶. گزارش نتایج:

• معمولاً نتایج اسکن هسته ای ظرف چند روز آماده می‌شود.
• جهت دریافت نتیجه و مشاوره درمانی به پزشک مراجعه کنید.

---

۷. دفع ایمن زباله‌ها:

• هرگونه پوشک، دستمال یا وسایل آلوده به مایعات بدن را با دقت دور بیندازید.
• بسته‌بندی محکم این زباله‌ها در پلاستیک و دفع بهداشتی توصیه می‌شود.

نکات قبل از انجام اسکن هسته ای استخوان

---

۱. اطلاع‌رسانی به پزشک:

• اگر باردار هستید یا شیردهی دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
• در صورت داشتن آلرژی به مواد رادیواکتیو یا ید، این موضوع را مطرح کنید.
• لیستی از داروها، مکمل‌ها یا گیاهان دارویی مصرفی خود به پزشک ارائه دهید.

---

۲. آمادگی غذایی:

• معمولاً نیازی به ناشتایی نیست، مگر اینکه پزشک توصیه خاصی داشته باشد.
• بهتر است در روز اسکن، مایعات زیاد مصرف کنید.

---

۳. اجتناب از داروهای خاص:

• برخی داروها ممکن است نتایج اسکن هسته ای را تحت تأثیر قرار دهند.
• پزشک ممکن است مصرف داروهای حاوی بیسموت (مانند برخی ضداسهال‌ها) یا مکمل‌های کلسیم را برای چند روز قطع کند.

---

۴. پوشش و لباس:

• از پوشیدن لباس‌های فلزی یا زیورآلات خودداری کنید.
• معمولاً بیمار لباسی مخصوص (گان) در کلینیک دریافت می‌کند.

---

۵. مصرف آب:

• نوشیدن آب زیاد قبل از تزریق ماده رادیواکتیو توصیه می‌شود.
• این کار به توزیع بهتر ماده در بدن کمک می‌کند.

---

۶. آمادگی روانی:

• به دلیل نیاز به بی‌حرکتی در زمان اسکن هسته ای، از آرامش روانی برخوردار باشید.
• در صورت داشتن ترس از فضای بسته، به پزشک اطلاع دهید.

---

۷. دستورالعمل‌های خاص:

• اگر قبلاً اسکن هسته‌ای انجام داده‌اید یا تحت پرتودرمانی بوده‌اید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
• پزشک ممکن است بر اساس تاریخچه پزشکی، نکات بیشتری برای آماده‌سازی به شما ارائه دهد.

---

۸. همراه داشتن مدارک پزشکی:

• نتایج آزمایش‌ها، گزارش‌های پزشکی و سابقه بیماری را همراه داشته باشید.
• این اطلاعات به رادیولوژیست در تفسیر بهتر نتایج کمک می‌کند.

انجام اسکن هسته ای در کلینیک ویستان

کلینیک تخصصی ویستان یکی از بهترین مراکز پزشکی هسته‌ای در تهران است که با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته و کادر متخصص، خدمات تشخیصی و درمانی متنوعی را به بیماران ارائه می‌دهد.

---

ویژگی‌های برجسته کلینیک ویستان

• تجهیزات پیشرفته: استفاده از دستگاه‌های مدرن مانند PET/CT و SPECT/CT برای تصویربرداری دقیق و کاهش میزان تابش به بیمار.
• کادر متخصص: تیم پزشکی مجرب و متخصص در زمینه پزشکی هسته‌ای، از جمله دکتر مهسا موسوی و دکتر شبنم رفیع‌زاده، که با دانش به‌روز و تجربه فراوان، خدمات با کیفیتی را ارائه می‌دهند.
• محیط آرام و مجهز: فضای داخلی کلینیک به‌گونه‌ای طراحی شده که بیماران در محیطی آرام و بدون استرس، خدمات لازم را دریافت کنند.
• تعرفه‌های منصفانه: ارائه خدمات باکیفیت و مقرون‌به‌صرفه نسبت به سایر مراکز پزشکی هسته‌ای در تهران، با پوشش بیمه‌های مختلف برای کاهش هزینه بیماران.

---

خدمات پزشکی هسته‌ای در کلینیک ویستان

• اسکن استخوان: تشخیص متاستازهای استخوانی، آسیب‌های مفصلی و عفونت‌های استخوانی.
• اسکن قلب: ارزیابی عملکرد قلب و تشخیص بیماری‌های عروق کرونری.
• اسکن تیروئید: بررسی عملکرد غده تیروئید و تشخیص گره‌های سرد و گرم.
• اسکن کلیه و مثانه: ارزیابی عملکرد کلیه‌ها و تشخیص انسداد یا عفونت
• اسکن مغز: شناسایی بیماری‌هایی نظیر پارکینسون، آلزایمر و تشنج.

---

شعب کلینیک ویستان در تهران

1. شعبه مرزداران (غرب تهران):
   • آدرس: اتوبان اشرفی اصفهانی، بلوار مرزداران، بعد از خیابان رضایی‌نژاد و بهار، پلاک ۱۸۴، ساختمان ایمان، طبقه همکف شرقی (پشت داروخانه دکتر ختمی).
2. شعبه سعادت‌آباد (شمال تهران):
   • آدرس: شهرک غرب، سعادت‌آباد، بلوار فرحزادی، خیابان عباسی اناری، پلاک ۹۹، واحد ۱۰.

---

---