فواید و عوارض احتمالی اسکن قلب|5نکته مهم اسکن دومرحله ای قلب

آخرین به‌روزرسانی در 2026-07-02 توسط گروه پزشکی ایمان

اسکن قلب یک ابزار تشخیصی ارزشمند است، اما آیا خطراتی دارد؟ در این مقاله از گروه پزشکی ایمان مرزداران، به بررسی جامع فواید و عوارض احتمالی اسکن قلب می‌ پردازیم تا به شما در تصمیم‌گیری آگاهانه برای سلامتی‌تان کمک کنیم. بیایید با هم بررسی کنیم که اسکن قلب چیست، چرا انجام می‌شود و چه عوارض جانبی ممکن است داشته باشد.

اسکن قلب چیست و چرا انجام می‌شود؟

اسکن قلب، که گاهی اوقات به آن تصویربرداری قلبی نیز گفته می‌شود، مجموعه‌ای از روش‌های پزشکی است که از فناوری‌های تصویربرداری برای بررسی دقیق‌تر قلب استفاده می‌کنند. این اسکن‌ها به پزشکان کمک می‌کنند تا ساختار قلب، عملکرد آن و جریان خون به عضله قلب را ارزیابی کنند. انواع مختلفی از اسکن قلب وجود دارد،که بطور خلاصه در یک جدول برایتان آماده کرده ایم اما یکی از رایج‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها، اسکن کلسیم کرونری است.

از اسکن قلب میترسم

عبارت «از اسکن قلب میترسم» یکی از پرجستجوترین دغدغه‌های بیمارانی است که برای اولین بار با تجویز اسکن پرفیوژن میوکارد (اسکن هسته‌ای قلب) مواجه می‌شوند. این ترس معمولاً ناشی از کلمه «هسته‌ای» یا نگرانی از فضای بسته دستگاه است. اما باید بدانید که این روش کاملاً غیرتهاجمی، بدون درد و بسیار ایمن است. مقدار ماده رادیواکتیو تزریق شده بسیار ناچیز بوده و ضرر آن از یک عکس‌برداری ساده اشعه ایکس بیشتر نیست. همچنین، دستگاه اسکن قلب مانند دستگاه ام‌آر‌آی (MRI) یک تونل تنگ و بسته نیست؛ بلکه یک دوربین باز است که در اطراف قفسه سینه شما می‌چرخد، بنابراین جای هیچ‌گونه نگرانی برای افراد مبتلا به تنگناهراسی (کلاستروفوبیا) وجود ندارد.

دلیل خوردن نوشابه در اسکن قلب

شاید برایتان عجیب باشد که پرستار از شما بخواهد قبل از تصویربرداری، یک نوشیدنی گازدار، شیر چرب یا یک میان‌وعده مصرف کنید؛ اما دلیل خوردن نوشابه در اسکن قلب کاملاً علمی است. پس از تزریق ماده رادیودارو (مانند تکنسیوم)، این ماده علاوه بر قلب، در کبد و کیسه صفرا نیز تجمع پیدا می‌کند. از آنجا که کبد و صفرا دقیقاً در زیر قلب قرار دارند، تشعشعات آن‌ها می‌تواند روی تصویر قلب سایه انداخته و تشخیص دقیق را برای پزشک مختل کند. خوردن مواد غذایی چرب یا نوشابه‌های گازدار باعث انقباض کیسه صفرا و تخلیه سریع‌تر این مواد از کبد و روده‌ها می‌شود که نتیجه آن، ثبت تصاویری بسیار شفاف‌تر و دقیق‌تر از دیواره تحتانی قلب است.

چرا اسکن قلب دو مرحله است

برای بسیاری از بیماران این سوال پیش می‌آید که چرا اسکن قلب دو مرحله است؟ هدف اصلی از انجام اسکن هسته‌ای، بررسی خون‌رسانی عروق کرونر به عضله قلب در دو حالت متفاوت است: حالت «استراحت» (Rest) و حالت «استرس یا فعالیت» (Stress). در مرحله استراحت، خون‌رسانی پایه قلب بررسی می‌شود. در مرحله استرس (که با راه رفتن روی تردمیل یا تزریق داروی محرک انجام می‌شود)، ضربان قلب بالا می‌رود تا پزشک متوجه شود آیا عروق در زمان نیاز به خون بیشتر، دچار گرفتگی و انسداد هستند یا خیر. مقایسه این $2$2 تصویر به متخصص قلب نشان می‌دهد که کدام بخش از عضله قلب دچار ایسکمی (کاهش خون‌رسانی برگشت‌پذیر) یا اینفارکتوس (بافت مرده) شده است.

هزینه اسکن قلب

برآورد هزینه اسکن قلب به پارامترهای مختلفی بستگی دارد. این مبلغ بر اساس نوع مرکز تصویربرداری (دولتی، نیمه‌خصوصی یا خصوصی)، نوع رادیوداروی مصرفی (تالیوم یا تکنسیوم)، انجام مرحله استرس به صورت ورزشی (تردمیل) یا دارویی، و همچنین پوشش بیمه پایه و تکمیلی بیمار متغیر است. از آنجا که این تست یک روش تشخیصی حیاتی برای جلوگیری از سکته‌های قلبی و تعیین نیاز بیمار به آنژیوگرافی یا جراحی قلب باز محسوب می‌شود، اکثر بیمه‌های درمانی بخش قابل توجهی از هزینه‌های آن را پوشش می‌دهند.

مرحله دوم اسکن قلب چقدر طول میکشد

بیماران معمولاً می‌پرسند که مرحله دوم اسکن قلب چقدر طول میکشد؟ مرحله دوم یا همان فاز استرس، شامل دو بخش است: ایجاد استرس (ورزشی یا دارویی) و سپس تصویربرداری. بخش راه رفتن روی تردمیل یا تزریق داروی استرس معمولاً حدود 10 الی 15 دقیقه زمان می‌برد. پس از آن، بیمار مدت کوتاهی استراحت کرده و مجدداً زیر دوربین قرار می‌گیرد. فرآیند تصویربرداری زیر دستگاه نیز بین 15 تا 20 دقیقه طول می‌کشد. در مجموع، با احتساب زمان‌های انتظار، کل پروسه مرحله دوم ممکن است بین 1 تا 2 ساعت از وقت شما را در کلینیک بگیرد.

بعد از اسکن قلب چه بخوریم

دانستن اینکه بعد از اسکن قلب چه بخوریم برای دفع سریع‌تر اثرات دارو بسیار مهم است. بهترین و مهم‌ترین توصیه متخصصان، نوشیدن مقادیر فراوان آب و مایعات (مانند آبمیوه‌های طبیعی) در $24$24 ساعت اول پس از اسکن است. مصرف مایعات باعث می‌شود تا رادیوداروی تزریق شده به سرعت از طریق ادرار از بدن دفع شود. به جز این مورد، شما هیچ‌گونه محدودیت غذایی خاصی ندارید و می‌توانید بلافاصله پس از اتمام اسکن، رژیم غذایی عادی و روزمره خود را از سر بگیرید، مگر آنکه پزشک معالج به دلیل بیماری‌های زمینه‌ای (مانند دیابت یا فشار خون) دستورالعمل متفاوتی داده باشد.

مراقبت های بعد از اسکن هسته ای قلب

رعایت مراقبت های بعد از اسکن هسته ای قلب برای حفظ سلامت اطرافیان بیمار ضروری است. اگرچه میزان اشعه در بدن شما بسیار کم است، اما به عنوان یک اقدام احتیاطی استاندارد، توصیه می‌شود به مدت 24 ساعت از تماس نزدیک (فاصله کمتر از 2 متر) با زنان باردار و کودکان زیر 12 سال خودداری کنید. همچنین در این بازه زمانی، از در آغوش گرفتن نوزادان بپرهیزید. شستشوی مرتب دست‌ها و دو بار کشیدن سیفون پس از استفاده از سرویس بهداشتی، از دیگر نکات مهمی است که به دفع ایمن مواد رادیواکتیو از محیط خانه کمک می‌کند.

عکس اسکن قلب مشکل دار

تشخیص یک عکس اسکن قلب مشکل دار نیازمند تخصص بالای پزشک متخصص پزشکی هسته‌ای و کاردیولوژیست است. در نرم‌افزارهای پردازش تصویر، بافت سالم قلب که خون‌رسانی عالی دارد معمولاً با رنگ‌های گرم (مانند زرد، نارنجی یا قرمز) نشان داده می‌شود. اگر قسمتی از قلب به دلیل گرفتگی رگ‌ها خون کافی دریافت نکند، ماده حاجب به آنجا نمی‌رسد و در تصویر به صورت نقاط تیره، آبی رنگ یا به اصطلاح پزشکی «نقاط سرد» (Cold Spots) دیده می‌شود. اگر این نقاط تیره فقط در عکس مرحله استرس دیده شوند و در عکس استراحت طبیعی باشند، نشان‌دهنده گرفتگی رگ است؛ اما اگر در هر $2$2 حالت تیره باشند، نشانگر آسیب دائمی یا سکته قلبی قبلی است.

چرا اسکن قلب انجام می‌شود؟

سکن‌های قلب به دلایل مختلفی انجام می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• ارزیابی خطر بیماری قلبی: به ویژه در افرادی که دارای عوامل خطر مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت، سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا سیگار کشیدن هستند.
• کمک به تصمیم‌گیری در مورد درمان: نتایج اسکن قلب می‌تواند به پزشکان کمک کند تا تصمیمات آگاهانه‌تری در مورد نیاز به درمان‌های دارویی، تغییر سبک زندگی یا سایر اقدامات پیشگیرانه بگیرند.
• تشخیص بیماری‌های قلبی: اسکن قلب می‌تواند به تشخیص بیماری‌های مختلف قلبی مانند بیماری شریان کرونری، کاردیومیوپاتی و بیماری‌های دریچه‌ای قلب کمک کند.
• ارزیابی عملکرد قلب: برخی از اسکن‌های قلب می‌توانند اطلاعات دقیقی در مورد نحوه عملکرد قلب و میزان خون‌رسانی به عضله قلب ارائه دهند.

انواع روشهای اسکن قلب برای تشخیص بیماری های قلبی عروقی

آیا اسکن قلب خطرناک است؟

خبر خوب این است که به طور کلی، اسکن قلب یک روش ایمن در نظر گرفته می‌شود. با این حال، مانند هر روش پزشکی دیگری، خطرات و محدودیت‌های بالقوه‌ای وجود دارد که باید از آن‌ها آگاه باشید. سطح خطر بستگی زیادی به نوع اسکن قلبی دارد که انجام می‌شود.

اسکن کلسیم کرونری: دیدی غیرتهاجمی به سلامت قلب شما

اسکن کلسیم کرونری یک روش غیرتهاجمی است که به ویژه برای ارزیابی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی طراحی شده است. این اسکن با استفاده از توموگرافی کامپیوتری (CT) از شریان‌های کرونری قلب تصویربرداری می‌کند. هدف اصلی این اسکن، شناسایی و اندازه‌گیری رسوبات کلسیمی در دیواره شریان‌های کرونری است. این رسوبات کلسیمی نشانه‌های اولیه‌ای از بیماری شریان کرونری هستند که می‌تواند منجر به تصلب شرایین و در نهایت حمله قلبی شود.
به گفته متخصصان جان هاپکینز، اسکن کلسیم کرونری یک ابزار قدرتمند برای شناسایی زودهنگام خطر بیماری قلبی است، به ویژه در افرادی که عوامل خطر متوسطی دارند.

ایمنی اسکن کلسیم کرونری

یکی از مزایای بزرگ اسکن کلسیم کرونری این است که بدون استفاده از مواد حاجب انجام می‌شود. مواد حاجب موادی هستند که برای بهبود کیفیت تصاویر در برخی از انواع اسکن‌ها استفاده می‌شوند. عدم استفاده از مواد حاجب در اسکن کلسیم کرونری به طور قابل توجهی خطر عوارض جانبی را کاهش می‌دهد این اسکن به دلیل غیرتهاجمی بودن و عدم نیاز به مواد حاجب، بسیار ایمن است.

خطرات مرتبط با مواد حاجب

برخی از انواع دیگر اسکن‌های قلب، مانند آنژیوگرافی CT کرونری، از مواد حاجب استفاده می‌کنند. این مواد می‌توانند در برخی از افراد واکنش‌های آلرژیک ایجاد کنند. این واکنش‌ها معمولاً خفیف هستند، اما در موارد نادر می‌توانند شدید باشند. همچنین، اگر شما سابقه حساسیت به مواد حاجب دارید، بسیار مهم است که پزشک خود را قبل از انجام اسکن مطلع کنید. مطابق با اطلاعات ارائه شده توسط سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS)، در حالی که واکنش‌های آلرژیک به مواد حاجب نادر است، آگاهی از این خطر و اطلاع رسانی به پزشک ضروری است

عوارض جانبی احتمالی اسکن قلب

عوارض جانبی اسکن قلب بستگی به نوع اسکن انجام شده دارد. در اینجا به بررسی عوارض جانبی احتمالی دو نوع رایج اسکن قلب، یعنی اسکن کلسیم کرونری و اکوکاردیوگرام، می‌پردازیم.

عوارض جانبی اسکن کلسیم کرونری

همانطور که قبلاً گفته شد، اسکن کلسیم کرونری معمولاً بدون عوارض جانبی است. به دلیل عدم استفاده از مواد حاجب و غیرتهاجمی بودن روش، خطر عوارض جانبی بسیار کم است. با این حال، در موارد نادر، ممکن است یافته‌های اتفاقی غیر قلبی در طول اسکن شناسایی شوند. این یافته‌ها ممکن است مربوط به سایر اندام‌های موجود در ناحیه تصویربرداری باشند و نیاز به بررسی و پیگیری بیشتر داشته باشند. اما این موارد به ندرت به عنوان “عوارض جانبی” اسکن قلب در نظر گرفته می‌شوند، بلکه بیشتر یافته‌های غیرمنتظره‌ای هستند که به لطف تصویربرداری دقیق اسکن CT کشف می‌شوند. ویدئوی یوتیوب به این نکته اشاره می‌کند که اسکن کلسیم کرونری به دلیل ماهیت ایمن خود، به ندرت عوارض جانبی ایجاد می‌کند.

عوارض جانبی اکوکاردیوگرام

اکوکاردیوگرام نیز یک روش تصویربرداری قلب بسیار ایمن است. این اسکن از امواج فراصوت برای ایجاد تصاویر قلب استفاده می‌کند و هیچ گونه اشعه یا ماده شیمیایی مضری در آن به کار نمی‌رود. به طور کلی، اکوکاردیوگرام عوارض جانبی قابل توجهی ندارد. در برخی موارد، ممکن است نیاز به آمادگی خاصی قبل از انجام اکوکاردیوگرام باشد، اما این آمادگی‌ها معمولاً ساده هستند و عوارض جانبی نادری گزارش شده است. NHS نیز اکوکاردیوگرام را به عنوان یک روش ایمن با حداقل عوارض جانبی توصیف می‌کند.

خطرات اسکن هسته‌ای قلب

اسکن هسته‌ای قلب، مانند اسکن‌های SPECT و PET، نوع دیگری از اسکن قلب هستند که از مواد رادیواکتیو برای تصویربرداری استفاده می‌کنند. این اسکن‌ها اطلاعات ارزشمندی در مورد جریان خون به عضله قلب و عملکرد قلب ارائه می‌دهند، اما به دلیل استفاده از مواد رادیواکتیو، خطرات بالقوه‌ای نیز به همراه دارند

خطرات احتمالی مواد رادیواکتیو

خطرات اصلی مرتبط با اسکن هسته‌ای قلب عبارتند از:
• قرار گرفتن در معرض تشعشع: در اسکن هسته‌ای قلب، شما در معرض مقدار کمی تشعشع قرار می‌گیرید. میزان تشعشع معمولاً کم است و به طور کلی برای اکثر افراد بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. با این حال، قرار گرفتن مکرر در معرض تشعشع می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را در طولانی مدت افزایش دهد.

• واکنش‌های آلرژیک به مواد رادیواکتیو: اگرچه نادر است، اما برخی افراد ممکن است به مواد رادیواکتیو مورد استفاده در اسکن هسته‌ای قلب واکنش آلرژیک نشان دهند. این واکنش‌ها معمولاً خفیف هستند، اما در موارد نادر می‌توانند شدید باشند.

• خطرات برای افراد با شرایط پزشکی خاص: اسکن هسته‌ای قلب ممکن است برای برخی از افراد با شرایط پزشکی خاص، مانند زنان باردار یا شیرده، مناسب نباشد. مواد رادیواکتیو می‌توانند برای جنین یا نوزاد شیرخوار مضر باشند.

با وجود این خطرات، اسکن هسته‌ای قلب یک ابزار تشخیصی بسیار ارزشمند است، به ویژه برای ارزیابی عملکرد قلب و خون‌رسانی به عضله قلب. پزشکان معمولاً زمانی اسکن هسته‌ای قلب را توصیه می‌کنند که مزایای تشخیصی آن بیشتر از خطرات احتمالی باشد. همانطور که NHS اشاره می‌کند، اسکن‌های هسته‌ای قلب باید تحت نظارت دقیق پزشکی انجام شوند تا خطرات به حداقل برسد.

عوارض اسکن قلب در افراد سالمند

افراد سالمند ممکن است به دلیل تغییرات فیزیولوژیکی مرتبط با سن و احتمال بیشتر وجود بیماری‌های زمینه‌ای، بیشتر در معرض خطر عوارض جانبی اسکن قلب باشند. با این حال، این بدان معنا نیست که اسکن قلب برای افراد سالمند نامناسب است. بلکه به این معنی است که باید با احتیاط و دقت بیشتری انجام شود.

ملاحظات ویژه برای سالمندان:

در افراد سالمند، باید به نکات زیر توجه ویژه داشت:
• افزایش حساسیت به مواد حاجب: افراد سالمند ممکن است بیشتر در معرض خطر واکنش‌های آلرژیک به مواد حاجب مورد استفاده در برخی از اسکن‌های قلب باشند.

• احتمال بیشتر وجود شرایط پزشکی زمینه‌ای: سالمندان بیشتر احتمال دارد که به بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری کلیوی یا مشکلات قلبی عروقی مبتلا باشند که می‌تواند خطرات مرتبط با اسکن قلب را افزایش دهد.

اسکن کلسیم کرونری به دلیل عدم استفاده از مواد حاجب، اغلب گزینه مناسب‌تری برای افراد سالمند است. این اسکن می‌تواند اطلاعات ارزشمندی در مورد خطر بیماری قلبی در سالمندان ارائه دهد، بدون اینکه آن‌ها را در معرض خطرات مواد حاجب قرار دهد. ویدئوی یوتیوب نیز اسکن کلسیم کرونری را به عنوان یک گزینه ایمن و موثر برای ارزیابی خطر قلبی در افراد مسن توصیه می‌کند.

در هر صورت، ارزیابی دقیق پزشکی قبل از انجام هر نوع اسکن قلب در افراد سالمند ضروری است. پزشک باید شرایط پزشکی فرد، داروهای مصرفی و سایر عوامل خطر را به دقت بررسی کند تا تصمیم بگیرد که آیا اسکن قلب ضروری است و کدام نوع اسکن مناسب‌تر است.

نتیجه‌گیری و توصیه به مشورت با پزشک

اسکن قلب ابزارهای بسیار ارزشمندی برای ارزیابی و مدیریت بیماری‌های قلبی هستند. آن‌ها می‌توانند اطلاعات حیاتی را در مورد ساختار، عملکرد و سلامت قلب ارائه دهند و به پزشکان در تشخیص زودهنگام، تصمیم‌گیری در مورد درمان و پیشگیری از عوارض بیماری‌های قلبی کمک کنند.
در حالی که خطرات و عوارض احتمالی مرتبط با اسکن قلب وجود دارد، به طور کلی این خطرات کم هستند و قابل مدیریت. به ویژه اسکن کلسیم کرونری و اکوکاردیوگرام به عنوان روش‌های بسیار ایمن در نظر گرفته می‌شوند.

مهم‌ترین توصیه این است که قبل از انجام هر نوع اسکن قلب، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. مشورت با پزشک برای ارزیابی فردی خطرات و مزایای اسکن قلب ضروری است. پزشک شما می‌تواند با توجه به شرایط خاص شما، سابقه پزشکی، عوامل خطر و علائم بالینی، به شما کمک کند تا تصمیم بگیرید که آیا اسکن قلب برای شما لازم است یا خیر و کدام نوع اسکن مناسب‌تر است. منابع معتبر جان هاپکینز و یوتیوب بر اهمیت مشورت با پزشک برای تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد اسکن قلب تأکید دارند.

به یاد داشته باشید که مزایای اسکن قلب معمولاً بسیار بیشتر از خطرات احتمالی آن است، به خصوص زمانی که به درستی و تحت راهنمایی پزشکی انجام شود. اگر نگران سلامت قلب خود هستید یا پزشک شما اسکن قلب را توصیه کرده است، با اطمینان خاطر به این توصیه عمل کنید و برای کسب اطلاعات بیشتر و برنامه‌ریزی اسکن قلب با گروه پزشکی ایمان مرزداران تماس بگیرید.

مرکز پزشکی ایمان

مرکز پزشکی ایمان یک مرکز پزشکی با خدمات متنوعی است که به ارائه خدمات تخصصی پزشکی می‌پردازد.

مرکز مرزداران

آدرس: اشرفی اصفهانی – بر بلوار مرزداران، بین اتوبان اشرفی اصفهانی و یادگار امام

تلفن: 02191090158

مرکز سعادت آباد

آدرس: سعادت آباد، خیابان سرو – مرکز تصویربرداری و قلب

تلفن: 02191092878

مرکز ستارخان

آدرس: ستارخان، نبش تهران ویلا و حبیب الله

تلفن: 02191092872

مرکز شهرری

آدرس: خیابان غیوری

تلفن: 02191092878

مرکز جردن

آدرس: جردن، خیابان تندیس

تلفن: 02191092338

مرکز صادقیه

آدرس: اتوبان اشرفی اصفهانی – فلکه دوم صادقیه

تلفن: 02191092872

مرکز کرج

آدرس: خیابان قزوین (شهید بهشتی) و میدان هفت تیر – مرکز تصویربرداری و قلب

تلفن: 02691090373

مرکز شهریار و اندیشه

آدرس: شهریار، شهرک صدف

تلفن: 02691090373

سوالات متداول