درمان درد سیاتیک | داروهای شل کننده عضلانی سیاتیک

آخرین به‌روزرسانی در 2025-06-28 توسط لیدا حسین زاده

درمان درد سیاتیک یکی از شایع‌ترین مشکلات عصبی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه می‌کنند. این درد ناشی از تحریک یا فشرده شدن عصب سیاتیک، که بلندترین و پهن‌ترین عصب بدن است، ایجاد می‌شود. عصب سیاتیک از پایین کمر آغاز شده و از طریق لگن به هر دو پا امتداد می‌یابد. درد سیاتیک می‌تواند از احساس خفیف ناراحتی تا درد شدید و ناتوان‌کننده متفاوت باشد و اغلب به صورت سوزش، تیر کشیدن یا بی‌حسی در ناحیه کمر، باسن و پاها بروز می‌کند.

علل درد سیاتیک

1. فتق یا بیرون‌زدگی دیسک بین‌مهره‌ای

یکی از شایع‌ترین علل سیاتیک، بیرون‌زدگی یا فتق دیسک کمر است. دیسک آسیب‌دیده می‌تواند به عصب سیاتیک فشار وارد کند و باعث درد، بی‌حسی یا ضعف در پاها شود.

2. تنگی کانال نخاعی (Spinal Stenosis)

این بیماری بیشتر در افراد مسن دیده می‌شود و زمانی رخ می‌دهد که کانال نخاعی باریک شده و به اعصاب، از جمله عصب سیاتیک، فشار وارد می‌کند.

3. سندرم پیریفورمیس (Piriformis Syndrome)

ماهیچه پیریفورمیس که در نزدیکی عصب سیاتیک قرار دارد، ممکن است منقبض یا متورم شود و به عصب فشار وارد کند. این وضعیت می‌تواند به دلیل آسیب‌دیدگی یا استفاده بیش‌ازحد از عضله پیریفورمیس رخ دهد.

4. آسیب‌دیدگی یا شکستگی

آسیب‌های شدید در ناحیه لگن، ستون فقرات یا پاها می‌توانند باعث تحریک یا آسیب عصب سیاتیک شوند.

5. اسپوندیلولیستزیس

در این وضعیت، یکی از مهره‌های ستون فقرات از جای خود جابه‌جا شده و ممکن است روی عصب سیاتیک فشار وارد کند.

6. تومور یا عفونت

در موارد نادر، تومورها یا عفونت‌هایی که در نزدیکی ستون فقرات یا عصب سیاتیک قرار دارند، می‌توانند باعث فشار روی عصب و ایجاد سیاتیک شوند.

7. عوامل التهابی

التهاب یا بیماری‌هایی مثل آرتریت ممکن است به تورم و تحریک عصب سیاتیک منجر شوند.

8. عوامل سبک زندگی

• اضافه‌وزن: وزن اضافی فشار بیشتری بر ستون فقرات وارد می‌کند.
• نشستن طولانی‌مدت: افرادی که ساعات زیادی پشت میز می‌نشینند یا رانندگی طولانی دارند، بیشتر در معرض درد سیاتیک هستند.
• بلند کردن اجسام سنگین با تکنیک اشتباه: این کار می‌تواند به ستون فقرات آسیب زده و عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهد.

شناخت علت اصلی درد سیاتیک بسیار مهم است، زیرا درمان مناسب باید بر اساس علت زمینه‌ای انتخاب شود. اگر علائم شما شدید است یا مدت زیادی ادامه دارد، بهتر است با یک پزشک یا متخصص مشورت کنید.

علائم عصب سیاتیک

علائم عصب سیاتیک معمولاً به دلیل فشار یا تحریک این عصب ایجاد می‌شود و ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد. در ادامه به شایع‌ترین علائم آن اشاره می‌کنم:

1. درد در پایین کمر و باسن

• درد معمولاً در ناحیه پایین کمر یا باسن شروع می‌شود و به سمت پا امتداد می‌یابد.
• این درد ممکن است تیرکشنده، سوزشی یا شدید باشد و اغلب در یک طرف بدن احساس می‌شود.

2. انتشار درد به پاها

• درد سیاتیک معمولاً از باسن به ران، پشت زانو و حتی تا ساق پا یا انگشتان پا گسترش می‌یابد.
• این درد ممکن است شبیه به شوک الکتریکی یا تیر کشیدن باشد.

3. بی‌حسی یا ضعف عضلانی

• ممکن است فرد در ناحیه‌ای از پا یا انگشتان بی‌حسی یا کاهش حس را تجربه کند.
• ضعف عضلانی نیز می‌تواند رخ دهد و راه رفتن یا ایستادن را دشوار کند.

4. احساس سوزش یا مورمور

• بسیاری از افراد مبتلا به سیاتیک احساس سوزش، مورمور یا گزگز در پاهای خود دارند، به‌خصوص در ساق پا یا انگشتان.

5. افزایش درد با فعالیت‌های خاص

• درد سیاتیک اغلب با نشستن طولانی‌مدت، بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن، یا چرخاندن ستون فقرات تشدید می‌شود.
• همچنین، سرفه یا عطسه می‌تواند درد را افزایش دهد.

6. کاهش انعطاف‌پذیری

• افراد ممکن است متوجه کاهش توانایی حرکت در ناحیه کمر یا پاها شوند.

7. تشدید درد در شب

• برخی افراد گزارش می‌دهند که درد سیاتیک در هنگام شب یا هنگام خوابیدن بیشتر می‌شود.

علائم خطرناک

اگر علائم زیر همراه با سیاتیک مشاهده شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• از دست دادن کنترل مثانه یا روده (بی‌اختیاری).
• ضعف شدید در پاها.
• درد بسیار شدید و ناگهانی که بهبود نمی‌یابد.

شناخت علائم سیاتیک به تشخیص و درمان به‌موقع کمک می‌کند. اگر علائم شما مداوم یا شدید است، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

Having sciatica means you can experience mild to severe pain anywhere with nerves that connect to the sciatic nerve. The symptoms can affect your lower back, hips, buttocks or legs.

داشتن سیاتیک به این معنی است که شما می توانید درد خفیف تا شدید را در هر جایی با اعصاب متصل به عصب سیاتیک تجربه کنید. این علائم می تواند کمر، باسن، باسن یا پاهای شما را تحت تاثیر قرار دهد.

به نقل از سایت clevelandclinic

چگونه علت درد سیاتیک را تشخیص دهیم

تشخیص علت درد سیاتیک برای تعیین درمان مناسب بسیار مهم است. پزشک با بررسی تاریخچه بیمار، انجام معاینه‌های فیزیکی و استفاده از آزمایش‌های تکمیلی می‌تواند علت دقیق درد سیاتیک را مشخص کند. در ادامه مراحل تشخیص را توضیح می‌دهم:

---

1. بررسی تاریخچه پزشکی

پزشک ابتدا سؤالاتی درباره علائم، شدت و زمان شروع درد می‌پرسد. موارد زیر در این مرحله بررسی می‌شود:

• محل درد (کمر، باسن، پاها یا انگشتان).
• نوع درد (تیر کشیدن، سوزش یا احساس بی‌حسی).
• عوامل تشدیدکننده یا تسکین‌دهنده (مثل نشستن طولانی‌مدت، بلند کردن اجسام یا استراحت).
• سابقه بیماری‌های مرتبط (مانند فتق دیسک، آرتریت یا آسیب‌های قبلی).

---

2. معاینه فیزیکی

پزشک با انجام معاینه فیزیکی بررسی می‌کند که آیا علائم مربوط به عصب سیاتیک است یا خیر. برخی از آزمایش‌ها و تکنیک‌های معمول عبارت‌اند از:

• تست بالا بردن پا (Straight Leg Raise Test): بیمار در حالت درازکش پا را صاف بالا می‌برد. اگر درد در طول عصب سیاتیک ایجاد شود، نشان‌دهنده تحریک این عصب است.
• ارزیابی قدرت و انعطاف‌پذیری: پزشک ممکن است قدرت عضلات پا و میزان حرکت ستون فقرات را بررسی کند.
• آزمون‌های حسی: بررسی نواحی بی‌حسی یا کاهش حس در پاها.

---

3. تصویربرداری پزشکی

اگر علائم شدید باشند یا بیش از چند هفته ادامه یابند، پزشک ممکن است از روش‌های تصویربرداری برای یافتن علت استفاده کند:

• MRI (تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی): بهترین روش برای بررسی بافت‌های نرم، از جمله دیسک‌های بین مهره‌ای و اعصاب. این روش فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی را نشان می‌دهد.
• CT Scan: معمولاً برای ارزیابی دقیق‌تر ستون فقرات و استخوان‌ها استفاده می‌شود.
• رادیوگرافی (X-ray): به تشخیص مشکلات استخوانی مثل اسپوندیلولیستزیس یا آرتروز کمک می‌کند.

---

4. آزمایش‌های عصبی

اگر پزشک مشکوک به آسیب عصب باشد، ممکن است تست‌های زیر را انجام دهد:

• الکترومیوگرافی (EMG): فعالیت الکتریکی عضلات را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد آیا فشاری روی عصب سیاتیک وجود دارد.
• مطالعات هدایت عصبی (Nerve Conduction Studies): سرعت انتقال سیگنال‌های عصبی را بررسی می‌کند.

---

5. آزمایش‌های خون یا دیگر تست‌ها

در صورت مشکوک بودن به عفونت، التهاب یا تومور، ممکن است آزمایش خون یا دیگر تست‌ها تجویز شود.

بهترین آمپول برای درد سیاتیک

استفاده از بهترین آمپول برای درمان درد سیاتیک به شدت درد، علت زمینه‌ای و وضعیت بیمار بستگی دارد. برخی از داروها می‌توانند به تسکین درد یا کاهش التهاب کمک کنند. با این حال، باید توجه داشت که آمپول‌ها معمولاً بخشی از یک برنامه درمانی کامل هستند و باید تحت نظر پزشک تجویز شوند. در ادامه برخی از آمپول‌هایی که معمولاً برای درد سیاتیک استفاده می‌شوند را معرفی می‌کنم:

---

1. آمپول‌های استروئیدی (کورتیکواستروئیدها)

• کاربرد: کاهش التهاب و کاهش فشار روی عصب سیاتیک.
• نمونه‌ها: دگزامتازون (Dexamethasone) یا متیل‌پردنیزولون (Methylprednisolone).
• نحوه استفاده: معمولاً به صورت تزریق اپیدورال در نزدیکی عصب سیاتیک انجام می‌شود.
• مزایا: سریع‌ترین تأثیر را در کاهش التهاب و درد شدید دارد.
• ملاحظات: این تزریق‌ها باید توسط متخصص انجام شوند و معمولاً بیش از ۲ تا ۳ بار در سال توصیه نمی‌شوند.

---

2. آمپول‌های مسکن (ضددردها)

• کاربرد: کاهش درد موقت.
• نمونه‌ها: دیکلوفناک (Diclofenac) یا کتورولاک (Ketorolac).
• نحوه استفاده: به صورت عضلانی تزریق می‌شوند.
• مزایا: کاهش سریع درد، به ویژه در دردهای حاد.
• ملاحظات: تأثیر آن کوتاه‌مدت است و بهتر است همراه با درمان‌های دیگر استفاده شود.

---

3. آمپول‌های شل‌کننده عضلات

• کاربرد: کاهش اسپاسم عضلانی مرتبط با سیاتیک.
• نمونه‌ها: تولپرین (Tolperisone) یا متوکاربامول (Methocarbamol).
• نحوه استفاده: عضلانی یا وریدی.
• مزایا: تسکین درد ناشی از اسپاسم عضلانی.
• ملاحظات: معمولاً برای مدت کوتاهی استفاده می‌شود.

---

4. آمپول‌های ویتامین B12

• کاربرد: بهبود عملکرد عصب و تسریع در بهبود آسیب‌های عصبی.
• نمونه‌ها: سیانوکوبالامین (Cyanocobalamin) یا هیدروکسی‌کوبالامین (Hydroxocobalamin).
• نحوه استفاده: معمولاً عضلانی.
• مزایا: به بازسازی عصب سیاتیک کمک می‌کند و در صورت کمبود ویتامین B12 مؤثر است.
• ملاحظات: به تنهایی درد را تسکین نمی‌دهد و به‌عنوان مکمل درمان استفاده می‌شود.

---

5. تزریق بی‌حس‌کننده موضعی

• کاربرد: مسدود کردن موقت درد.
• نمونه‌ها: لیدوکائین (Lidocaine) یا بوپیواکائین (Bupivacaine).
• نحوه استفاده: به‌صورت موضعی در ناحیه عصب تزریق می‌شود.
• مزایا: تسکین موقت درد شدید.
• ملاحظات: معمولاً با استروئیدها ترکیب می‌شود.

---

توصیه‌ها:

• مشاوره پزشکی: قبل از استفاده از هر نوع آمپول، حتماً با پزشک مشورت کنید. مصرف خودسرانه می‌تواند خطرناک باشد.
• علت درد: درمان باید بر اساس علت زمینه‌ای سیاتیک (مثل فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی) انجام شود.
• درمان‌های مکمل: تزریقات معمولاً در کنار روش‌هایی مثل فیزیوتراپی، ورزش درمانی و مصرف داروهای خوراکی تجویز می‌شوند.

جدول درمان درد سیاتیک

روش درمانی	جزئیات	مزایا	ملاحظات
استراحت و مراقبت خانگی	– استراحت نسبی (نه طولانی‌مدت) – کمپرس گرم و سرد – خوابیدن در وضعیت مناسب	کاهش التهاب و درد خفیف	از استراحت مطلق بیش از چند روز خودداری کنید.
دارودرمانی	– مسکن‌های بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن – داروهای شل‌کننده عضلات – تزریق استروئید	کاهش درد و التهاب	مصرف دارو باید طبق تجویز پزشک باشد؛ مصرف طولانی‌مدت خطر عوارض جانبی دارد.
فیزیوتراپی	– تمرینات کششی و تقویتی خاص برای کمر و پاها – استفاده از دستگاه‌های الکتروتراپی	بهبود حرکت و کاهش فشار روی عصب	باید تحت نظر متخصص انجام شود و زمان‌بر است.
تزریق استروئید	– تزریق کورتیکواستروئید به ناحیه اپیدورال یا اطراف عصب سیاتیک	کاهش سریع التهاب و درد شدید	محدودیت در تعداد دفعات تزریق (۲-۳ بار در سال).
درمان‌های مکمل	– ماساژ درمانی – طب سوزنی – یوگا و مدیتیشن	کاهش تنش عضلانی و بهبود انعطاف‌پذیری	باید توسط افراد متخصص انجام شود.
ورزش و حرکات اصلاحی	– حرکات کششی مانند حرکت کبوتر (Pigeon Pose) یا کشش همسترینگ	تقویت عضلات و کاهش فشار روی ستون فقرات	ورزش نادرست می‌تواند علائم را تشدید کند.
جراحی (موارد شدید)	– جراحی دیسک کمر (مانند دیسککتومی) یا رفع تنگی کانال نخاعی	تسکین کامل درد در موارد شدید	معمولاً در صورتی انجام می‌شود که روش‌های دیگر مؤثر نبوده باشند یا علائم اورژانسی وجود داشته باشد.
تغییر سبک زندگی	– کاهش وزن – نشستن و ایستادن صحیح – اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین	پیشگیری از بازگشت درد	نیاز به رعایت مداوم دارد.

---

داروهای شل کننده عضلانی سیاتیک

داروهای شل‌کننده عضلانی برای کاهش اسپاسم عضلات مرتبط با درد سیاتیک استفاده می‌شوند. این داروها معمولاً برای دوره‌های کوتاه‌مدت تجویز می‌شوند و به کاهش فشار بر عصب سیاتیک کمک می‌کنند. در زیر برخی از مهم‌ترین این داروها را به‌صورت متنی توضیح می‌دهم:

---

1. متوکاربامول (Methocarbamol)

• عملکرد: کاهش تنش و اسپاسم عضلانی از طریق تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی.
• مزایا: تأثیر سریع در کاهش درد و اسپاسم عضلات با عوارض جانبی کمتر.
• عوارض جانبی: خواب‌آلودگی، سرگیجه و حالت تهوع.

---

2. تولپرین (Tolperisone)

• عملکرد: کاهش تحریک‌پذیری عضلات و مهار پیام‌های عصبی مرتبط با انقباض عضلانی.
• مزایا: مؤثر برای اسپاسم‌های متوسط تا شدید.
• عوارض جانبی: افت فشار خون، تهوع یا واکنش‌های آلرژیک.

---

3. سایکلوبنزاپرین (Cyclobenzaprine)

• عملکرد: کاهش فعالیت سیستم عصبی مرکزی و آرام کردن عضلات اسکلتی.
• مزایا: مناسب برای اسپاسم‌های حاد و درد ناشی از سیاتیک.
• عوارض جانبی: خواب‌آلودگی، خشکی دهان، سرگیجه و گاهی یبوست.

---

4. تیزانیدین (Tizanidine)

• عملکرد: تأثیر بر گیرنده‌های عصبی برای کاهش تنش عضلات و اسپاسم.
• مزایا: مؤثر در اسپاسم‌های مزمن یا شدید.
• عوارض جانبی: افت فشار خون، خواب‌آلودگی، ضعف عضلانی و خشکی دهان.

---

5. باگزیلوفن (Baclofen)

• عملکرد: مهار پیام‌های عصبی تحریک‌کننده عضلات و کاهش انقباضات غیرطبیعی.
• مزایا: مناسب برای اسپاسم‌های شدید.
• عوارض جانبی: خواب‌آلودگی، سرگیجه، خستگی و گاهی افسردگی.

---

6. کاریزوپرودول (Carisoprodol)

• عملکرد: کاهش فعالیت سیستم عصبی مرکزی و تسکین اسپاسم‌های عضلانی.
• مزایا: تأثیر سریع در کاهش اسپاسم.
• عوارض جانبی: خواب‌آلودگی، اعتیادآور بودن در مصرف طولانی‌مدت و گیجی.

---

نکات مهم:

1. تجویز پزشک: مصرف این داروها باید حتماً تحت نظر پزشک باشد، زیرا ممکن است برخی از آن‌ها باعث عوارض جانبی جدی یا وابستگی شوند.
2. مدت زمان مصرف: این داروها معمولاً برای دوره‌های کوتاه (چند روز تا چند هفته) تجویز می‌شوند.
3. ترکیب با درمان‌های دیگر: شل‌کننده‌های عضلانی معمولاً در کنار داروهای ضدالتهاب، مسکن‌ها، فیزیوتراپی یا تمرینات کششی استفاده می‌شوند.
4. احتیاطات: به دلیل خواب‌آلودگی و کاهش هوشیاری، هنگام مصرف این داروها از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات سنگین خودداری کنید.

برای انتخاب مناسب‌ترین دارو و جلوگیری از عوارض احتمالی، حتماً با پزشک مشورت کنید.

ورزش مناسب سیاتیک

درد سیاتیک معمولاً به دلیل فشردگی یا التهاب عصب سیاتیک ایجاد می‌شود و ورزش‌های ملایم کششی و تقویتی می‌توانند به کاهش درد و بهبود شرایط کمک کنند. در ادامه چند ورزش مناسب برای سیاتیک را معرفی می‌کنم:

---

1. کشش عضله پیریفورمیس

این عضله نزدیک عصب سیاتیک است و کشش آن می‌تواند درد را کاهش دهد.

• روی زمین به پشت دراز بکشید.
• زانوی سمت آسیب‌دیده را خم کرده و به سمت قفسه سینه بیاورید.
• با دست مخالف زانو را به آرامی به سمت شانه مخالف بکشید.
• ۳۰ ثانیه نگه دارید و سپس رها کنید. (۳ بار تکرار کنید)

---

2. کشش همسترینگ (پشت ران)

عضلات پشت ران ممکن است سفت شده و فشار بیشتری به عصب وارد کنند.

• روی زمین بنشینید و یک پا را صاف کرده و پای دیگر را خم کنید.
• دست‌ها را به سمت انگشتان پای صاف‌شده بکشید.
• ۲۰-۳۰ ثانیه نگه دارید و سپس پای دیگر را تغییر دهید.

---

3. کشش زانو به سینه

این حرکت کمک می‌کند تا تنش در قسمت پایین کمر کاهش یابد.

• به پشت دراز بکشید.
• یکی از زانوها را خم کرده و با دست‌ها به سمت قفسه سینه بکشید.
• ۲۰-۳۰ ثانیه نگه دارید و سپس پای دیگر را امتحان کنید.

---

4. ژست کودک (Child’s Pose)

این حرکت از یوگا به آرام‌سازی پایین کمر و ستون فقرات کمک می‌کند.

• روی زانوها بنشینید و باسن را به سمت پاشنه‌ها بکشید.
• دست‌ها را به سمت جلو روی زمین دراز کنید.
• پیشانی خود را روی زمین قرار دهید و ۳۰-۶۰ ثانیه در این حالت بمانید.

---

5. پل (Bridge)

این حرکت باعث تقویت عضلات پایین کمر و لگن می‌شود.

• به پشت دراز بکشید، زانوها را خم کنید و کف پاها را روی زمین قرار دهید.
• باسن خود را بلند کنید تا بدن شکل یک پل به خود بگیرد.
• ۵-۱۰ ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی پایین بیایید. (۱۰ بار تکرار کنید)

---

نکات مهم:

• حرکات را به آرامی و بدون درد انجام دهید.
• اگر در حین ورزش درد شدید داشتید، تمرین را متوقف کنید.
• قبل از شروع برنامه ورزشی با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.
• حرکات کششی را مرتب انجام دهید تا نتایج بهتری بگیرید.

سوالات متداول درمان درد سیاتیک

1. درد سیاتیک چیست و چرا ایجاد می‌شود؟
   درد سیاتیک به علت تحریک یا فشار روی عصب سیاتیک رخ می‌دهد. این عصب بزرگ‌ترین عصب بدن است که از قسمت پایین کمر تا پاها امتداد دارد.
2. علائم درد سیاتیک چیست؟
   علائم معمول شامل درد شدید در کمر، باسن و پا، بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن و ضعف عضلانی در پاها می‌شود.
3. چه عواملی باعث تشدید درد سیاتیک می‌شوند؟
   نشستن طولانی‌مدت، بلند کردن اجسام سنگین، وضعیت بد بدن، و عدم فعالیت بدنی ممکن است درد سیاتیک را تشدید کنند.
4. آیا ورزش می‌تواند به درمان سیاتیک کمک کند؟
   بله، تمرینات کششی و تقویت عضلات کمر و شکم می‌توانند به کاهش فشار روی عصب سیاتیک کمک کنند.
5. درمان‌های غیرجراحی درد سیاتیک چیست؟
   درمان‌های غیرجراحی شامل فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهابی، ماساژ درمانی، طب سوزنی و استفاده از کمپرس سرد یا گرم است.
6. چه زمانی نیاز به جراحی برای درمان سیاتیک وجود دارد؟
   اگر درد شدید باشد و به درمان‌های غیرجراحی پاسخ ندهد یا در مواردی که ضعف عضلانی یا از دست دادن کنترل مثانه و روده وجود دارد، ممکن است جراحی لازم باشد.
7. آیا درمان خانگی برای سیاتیک وجود دارد؟
   بله، استفاده از کمپرس سرد یا گرم، استراحت مناسب، و انجام حرکات کششی ساده در خانه می‌تواند موثر باشد.
8. آیا تغییر سبک زندگی می‌تواند به پیشگیری یا کاهش درد سیاتیک کمک کند؟
   بله، رعایت وضعیت صحیح بدن، انجام ورزش منظم، و جلوگیری از چاقی می‌تواند به پیشگیری یا کاهش شدت درد سیاتیک کمک کند.
9. آیا داروهای خاصی برای سیاتیک وجود دارد؟
   پزشک ممکن است داروهای مسکن، ضدالتهابی یا شل‌کننده عضلانی تجویز کند.
10. چه مدت طول می‌کشد تا درد سیاتیک بهبود یابد؟
    در بیشتر موارد، درد سیاتیک طی چند هفته بهبود می‌یابد، اما در موارد مزمن یا شدید، ممکن است زمان بیشتری طول بکشد.